Figulus

Mijn ziel dorst naar U (Min.40:54) Als mijn ziel ergens naar dorst, dan verlangt zij per definitie naar iets wat zij zelf niet of onvoldoende in bezit heeft. Welk nut heeft het anders om te drinken zonder dorst? Dat suggereert voor mij juist dat de vervulling buiten mij ligt, en daarom vind ik het riskant om het innerlijk weten volledig zelf tot norm te verheffen. Er zal sprake moeten zijn van dialoog. Zoals Job dat deed.

Goede vraag. Mijn punt is juist dat we in de praktijk zelden volledige kennis hebben van alle innerlijke motieven van betrokkenen. Toch moeten er wél beslissingen genomen worden en oordelen gevormd worden. Daarom stel ik de vraag principieel: stel dat twee zorgvuldig handelende artsen, beide te goeder trouw en na grondige afweging, tot tegengestelde conclusies komen over euthanasie in dezelfde casus. Als hun innerlijk weten leidend is zonder externe toets, op basis waarvan kunnen we dan nog zeggen wie verantwoord handelt? Tegelijk zie ik ook dat externe normen inderdaad geïnternaliseerd k

Ik vroeg niet naar jou ervaring in het park, maar naar het dilemma omtrent euthanasie.

Stel je voor: een ernstig zieke patiënt vraagt om euthanasie. De ene arts voelt innerlijk dat dit verantwoord is, de andere innerlijk dat het niet mag. Beide volgen hun innerlijk overtuiging volledig. Wie handelt in dat geval moreel juist?

Je houdt het interessant. Maar wat als twee mensen in dezelfde situatie tot tegengestelde innerlijke oordelen komen over zo’n uitzondering? Hoe bepalen die dan wie moreel juist handelt?

Interessant dat er protocollen bestaan om bij dilemma’s te helpen. Helaas weet ik niet precies wie je hiervoor moet benaderen. Misschien kun je contact opnemen met de helpdesk of de betreffende stafafdeling. Hehehe Laten we het vooral nog even over de kernvraag hebben: hoe bepalen we wat moreel juist is als innerlijke oordelen botsen?

Interessant dat je dat zo ervaart. We staan er dus fundamenteel anders in. Daar staan we dan, de een met een dilemma en de ander niet. In situaties waarin twee mensen op hun innerlijk vertrouwen maar tot tegengestelde conclusies komen, ontstaat de vraag: wie handelt verantwoord? Er kunnen geen twee waarheden bestaan aangaande deze kwestie.

Ik denk eerlijk gezegd dat we in wezen mijlenver uit elkaar liggen. Voor mij is innerlijk weten waardevol, maar het is nooit leidend zonder externe toetsing. Zonder zo’n toetsing wordt ethisch individualisme praktisch problematisch, omdat tegengestelde innerlijke oordelen dan allebei “juist” zouden kunnen zijn. Dat verschil zit diep, ook al kunnen we op bepaalde punten praktisch of ervaringsgericht wat dichter bij elkaar lijken te liggen.

Voor mij gaat het erom dat innerlijk weten en externe toetsing samenkomen. Alleen op mijn gevoel vertrouwen vind ik te riskant, want dat is subjectief en beïnvloedbaar. Bij moeilijke keuzes, zoals euthanasie of medische beslissingen, gebruik ik mijn innerlijk oordeel wél, maar altijd in combinatie met wetten, ethiek of traditie, zoals prachtig weergegeven in de Bijbel, om te zorgen dat de beslissing verantwoord is.

Ja, spaghetti is lekker, als er maar het juiste sausje over zit. Maar als twee mensen in dezelfde situatie tegengestelde innerlijke oordelen hebben, hoe weten we dan wie moreel juist handelt? Is daar nog een objectieve toets voor nodig?

Ik begrijp dat je je innerlijk weten leidend maakt en externe bronnen vooral bevestigend gebruikt, in principe een klassieke confirmation bias in een religieus/subjectief kader. Toch vraag ik me af: als twee mensen hun innerlijk volledig volgen en tot tegengestelde conclusies komen, bijvoorbeeld bij euthanasie of medische keuzes, wie bepaalt dan wat juist is? Dat laat zien dat zelfs wie op zijn innerlijk vertrouwt, in de praktijk een toetsing buiten zichzelf nodig heeft, hoe zie jij dat?

Oké, laten we het dan over die concrete casus hebben. Voor mij gaat zo’n dilemma altijd over twee lagen tegelijk: wat zeggen externe kaders (wetten, ethiek, traditie) én wat zegt mijn innerlijk oordeel over wat verantwoord is. Hoe weet jij, in zo’n geval, dat jouw innerlijke afweging betrouwbaar is en niet alleen een persoonlijke voorkeur? Welke rol speelt voor jou de toetsing van iets buiten jezelf?

"Ik" zou eigenlijk niet van belang moeten zijn, toch? Ik ben met Christus gekruisigd; en niet meer leef ik, maar Christus leeft in mij; wat ik nu leef in het vlees, leef ik in het geloof van de Zoon van God, die mij heeft liefgehad en Zichzelf voor mij heeft overgegeven. (Galaten 2:20 )

Ik merk dat je veel vertrouwen legt in je innerlijk oordeel en dat je dat als het laatste gezag beschouwt. In principe vind jij jezelf God. Dat is een heel andere uitgangspositie dan ik hanteer. Ik vraag me af: als ieder zijn eigen innerlijk oordeel het hoogste gezag is, hoe gaan we dan om met conflicterende innerlijke oordelen? Bijvoorbeeld wanneer twee mensen in hetzelfde morele dilemma volledig oprecht tot tegengestelde conclusies komen. Is er dan nog een manier om te toetsen wie “het juiste” ziet, of wordt het dan puur een kwestie van wie sterker in zijn gevoel staat?

Als we bij complexe situaties enkel voor één van de twee kiezen, zoals vroegtijdige levensbeëindiging, wat leidt dan praktisch op het moment dat je keuzes moet maken? BDE's zijn m.i. niets meer dan regressie en afstand nemen van problematiek in extrema.

Je verplaatst de maatstaf van waarheid naar herkenning van goedheid. Dat lijkt overtuigend, maar in principe is het slechts filosofisch gelul en er blijft spanning zitten. Als wij “pure goedheid” herkennen, dan zijn er logisch maar twee mogelijkheden: óf er bestaat werkelijk zoiets als goedheid buiten ons óf we projecteren onze eigen gevoelens erop Als de Evangeliën betrouwbaar zijn om Christus te herkennen… dan functioneert de Schrift feitelijk al als externe norm, en snap ik je geleuter over ethisch individualisme niet zo goed.

Dat gaat gegarandeerd botsen. Als iedereen zijn eigen waarheid heeft, op basis waarvan kun je dan zeggen dat sommige mensen verder gegroeid zijn dan anderen? “Verder” lijkt immers een maatstaf te veronderstellen die boven het individu uitstijgt. Welke maatstaf bedoel jij dan precies?

Als het individu uiteindelijk zelf beslist, dan kan de psychopaat ook zeggen: mijn morele bedenksels zegt dit en daar vaar ik op. En dan heb jij geen principiële grond meer om hem tegen te spreken, alleen een pragmatische. Dit is precies het klassieke probleem van modern ethisch individualisme.

Blijft staan mijn vraag die je m.i. maar blijft ontwijken. Als we zeggen dat degene met het grootste innerlijke inzicht of geweten het meest betrouwbaar ziet, hoe onderscheiden we dat dan in de praktijk? Mensen kunnen immers oprecht en met grote innerlijke overtuiging tot tegengestelde conclusies komen. Wat helpt ons volgens jou om dan te bepalen welke innerlijke overtuiging werkelijk het meest gezaghebbend is?

Dank voor je nuancering, het onderscheid tussen begeren en nood is inderdaad belangrijk. Ook je voorbeeld van de dakloze laat zien dat we moreel vaak rekening houden met omstandigheden en intentie. Tegelijk raakt jouw reactie voor mij juist het punt waar mijn vraag zat. Je zegt terecht dat de dakloze óók weet dat het eigenlijk niet mag. Dat veronderstelt volgens mij dat er al een normatief besef aanwezig is dat niet puur uit het momentane gevoel zelf voortkomt. Mijn vraag blijft daarom: als ons innerlijk een mengeling is van voelen, denken en willen (wat ik met je eens ben), wat fungeert

De kankelijers. Ik heb met naam en toedracht op internet gestaan zonder overheidsconsequenties voor degene die dat deed... Letterlijk mijn adres en naam is rondgestrooid. En dan nu dit met die verrekte buitenlanders? Potverdommesse kankerjuten. Beter ben je met zijn zessen om mij in toom te houden, zoals altijd. Wat een kankerland is het steeds meer geworden. Gaat je kosten...

Wat mij in dit onderwerp bezighoudt, is de vraag hoe we ons innerlijk eigenlijk toetsen. Ons gevoel kan immers ook kanten op wijzen die we later toch niet juist achten. Stel bijvoorbeeld dat iemand in een situatie van geldgebrek van binnen sterk ervaart dat stelen een oplossing is. Alleen op innerlijk gevoel afgaand zou dat dan te rechtvaardigen zijn, en precies daar voel ik de noodzaak van een norm buiten onszelf die ons kan corrigeren. Hoe zie jij dat onderscheid?

Voordat ik op je vragen inga, zou ik graag eerst iets fundamenteels willen verhelderen. Zie jij openbaring primair als extern gegeven (de Schrift), of primair als innerlijk ervaren (subjectief)?

Op basis van willekeur en subjectivisme handelen levert een dito reactie op. Het mes is reeds gecompenseerd, dank aan de OvJ! Stelletje dieven. Je wou de goochelaar uithangen? Dat kan ik ook. Deze manier van wetshandhaving gaat een averechts effect geven en men kan beter de borst nat maken, want subjectieve rechtvaardigheid wordt uiteindelijk altijd met geweld afgedwongen...

Dank voor je toelichting, ik herken inderdaad wat je zegt over vrijheid en het vrijwillige karakter van geloof. Daar ben ik het van harte mee eens: liefde tot Christus laat zich niet afdwingen. Wat je beschrijft over het in stilte bij Christus verblijven, wordt in de christelijke traditie inderdaad meestal contemplatie of innerlijk gebed genoemd. Veel gelovigen door de eeuwen heen hebben die weg gekend. Tegelijk zou ik één kanttekening willen maken: in de Schrift wordt vrijheid volgens mij nooit los gezien van gehoorzaamheid aan Gods openbaring zoals gevonden kan worden in die Bijbel. Jui