Wat is nu waar?

[IKBENANDERS 5]

In een lezing over Thomas a Kempis zei Inigo Bocken, wetenschappelijk directeur van het Titus Brandsma Instituut en universitair docent religie- en cultuurtheorie aan de Radboud Universiteit, het volgende over nederigheid:

Citaat

‘Nederigheid is eigenlijk het tegendeel van wat we onder nederigheid zouden begrijpen. Het is geen kleinhouden. Het is juist een soort soeverein worden: niet meegaan met de oordelen van de tijd, niet meegaan met wat de mensen allemaal zeggen, ook niet meegaan met het slim gevonden willen worden. ... Nederigheid is eigenlijk een leren zich los te maken van al die afhankelijkheden van de wereld, van al die oordelen.’

Eerlijk gezegd, zo had ik er nog nooit naar gekeken! Mocht Inigo het bij het juiste eind hebben, dan ben ik de afgelopen jaren veel nederiger geweest dan ik kon vermoeden. Of beter gezegd: ik wist niet dat ik het ben geweest. En toch lees ik op Wikipedia:

Citaat

‘Nederigheid of deemoed is een houding of eigenschap die zich kenmerkt door weinig voor zichzelf te eisen en zichzelf niet op de voorgrond te plaatsen, en afkeer van gebruik van macht of aanvaarden, laat staan opeisen, van eer. Nederigheid gaat niet samen met egoïsme of egocentrisme en dient niet verward te worden met gebrek aan zelfwaardering. Nederigheid, sterk verwant aan bescheidenheid, is het tegenovergestelde van hoogmoed of arrogantie.’

Toch een heel andere invalshoek denk ik dan. Welke van de twee is nu waar? En wat is überhaupt waar? 

Citaat

‘Christus ging met Petrus, Jakobus en Johannes de berg op (d.w.z. naar het Heilige). Hij leidde heb dus naar een goddelijke visie. Daar zagen ze Mozes en Elia naast Jezus. Elia betekent De Weg. Mozes betekent De Waarheid (ethische of morele waarheid). Jezus is Het Leven.’ (R.S., GA 90b)

 

10 uur geleden bewerkt door IKBENANDERS

[Robert Frans 1.669]

Beiden zijn waar. Het houdt in dat je naar jezelf niet anders kijkt dan naar andere mensen. Dat je je eigen behoeften en belangen niet belangrijker vindt, maar jezelf gewoon als een van de vele mensen beschouwd. Wat je jezelf gunt, gun je anderen des te meer. Als iemand bijvoorbeeld een mooie prestatie neerzet, ben je net zo blij daarmee als wanneer je het zelf had gedaan, omdat de prestatie immers belangrijker is dan de persoon die hem uitvoert. Het houdt in dat je mild bent voor anderen, maar streng voor jezelf.

Tegenover God houdt het in dat je je kleinheid en zondigheid tegenover Hem beseft, maar ook hoeveel Hij van jou houdt en hoe barmhartigheid en liefdevol Hij voor je is. Je stelt heel je vertrouwen op Hem en zijn goddelijke wil, meer nog dan je eigen wil, en laat door gehoorzaamheid aan zijn geboden en ingevingen toe Hem in alles de grond en het centrum van je bestaan te zijn. In het besef dat alles wat je aan Hem opdraagt, inclusief je lijden, je genezen en verheerlijkt weer terugkrijgt in veelvoud, hier of hiernamaals.

[Hopper 840]

Dr. Bocken is professor mystieke theologie aan de Universiteit van Leuven.  Dat vind ik bijzonder, het suggereert dat je 'professor' in de mystieke theologie kunt zijn.   Maar dan heb je de mystiek juist niet begrepen, mystiek valt niet te onderwijzen.   Maar goed, dat terzijde.

Voorts is de vraagstelling wat 'nederigheid' nu eigenlijk is, en hoe dat zich tot de praktijk verhoudt.    Kernpunten van Bocken's betoog zijn:

- Geen kleinhouden: Nederigheid wordt vaak verward met zichzelf kleiner maken, maar is volgens Bocken juist een vorm van kracht.

- Soevereiniteit: Het is een "soeverein worden", waarbij men niet meegaat met de waan van de dag, trends of de publieke opinie.

- Autonomie: Het houdt in dat men zich losmaakt van de afhankelijkheid van de oordelen van de wereld.

- Authenticiteit: Het gaat om het loslaten van de behoefte om "slim gevonden" te worden.

---------------------

 

Beide stellingen welke topicstarter presenteert zijn onwaar.   Uiteraard zitten er ware elementen in, maar als je de mystiek er in mee neemt dat is er geen grotere nederigheid dan leegte.  Alles wat ook maar riekt naar 'zelf' dient verwijderd te worden.   Dat vraagt een onmenselijke bescheidenheid/nederigheid welke buiten het taalgebied zich afspeelt.   Waarmee 'nederigheid' niets anders is dan een innerlijk onthechten van de dingen terwijl je tussen de dingen blijft leven.  (Terugtrekken in een klooster is dus eigenlijk niet nederig genoeg).    Dat is een stille terugtocht welke niks met soevereiniteit van doen heeft.   Bocken schiet een bok met die uitspraak.   Waar je namelijk terecht komt is Gods soevereiniteit.

Nu begrijp ik wel waar Bocken die uitspraak over soevereiniteit vandaan haalt.    Hij refereert aan de eerste brief van Johannes 2:15-16 (en andere verzen).  Maar je draagt juist je eigen soevereiniteit over.  Want je soevereiniteit is normaliter aan de wereld ontleent.