De grote mond van Europa: veel morele ambities, maar weinig realiteitszin?

[Tortelduif 11]

 

Wat mij steeds meer tegenstaat aan het beleid van de Europese Unie is de manier waarop Europese leiders hoog van de toren blazen over ethiek, klimaat en internationale solidariteit, terwijl ze onvoldoende lijken na te denken over de praktische gevolgen van hun beleid. Er worden grote morele woorden gesproken, maar concrete alternatieven ontbreken nogal eens.

Neem bijvoorbeeld het energiebeleid. Aardgas wordt vanwege de milieubelasting steeds verder in het verdomhoekje gezet, terwijl bestaande gaswinning wordt afgebouwd en het Groningse gasveld definitief is gesloten. Dat laatste had uiteraard ook te maken met de aardbevingen en de schade aan woningen, maar ondertussen blijft Nederland afhankelijk van geïmporteerd gas. Een volledig betrouwbaar, betaalbaar en zelfstandig alternatief is er nog niet. Wat schieten we ermee op als we onze eigen energiebronnen uitschakelen en vervolgens afhankelijk worden van buitenlandse leveranciers? Duurzame energie kan een belangrijk deel van de oplossing zijn, maar dan moeten ook de opslag, de netcapaciteit, de leveringszekerheid en de kosten op orde zijn. Een energiebron afwijzen is één ding; de volledige energievoorziening vervangen is iets heel anders.

Ook economisch maakt Europa zich kwetsbaar. We importeren enorme hoeveelheden goederen uit China, waaronder goedkope producten waarvan de kwaliteit en levensduur vaak te wensen overlaat. Tegelijkertijd verdwijnt productiecapaciteit uit Europa en raken we afhankelijk van buitenlandse industrieën. Natuurlijk maakt China ook hoogwaardige producten, maar dat verandert niets aan het risico van strategische afhankelijkheid. Een grote interne markt is mooi, maar wat heb je eraan als je voor essentiële producten steeds vaker op anderen bent aangewezen?

Daar komt bij dat de Verenigde Staten hun eigen belangen volgen, ook wanneer die botsen met de Europese koers. De Amerikaanse bereidheid om Russische brandstof af te nemen, terwijl Europese landen Rusland economisch onder druk proberen te zetten vanwege de oorlog tegen Oekraïne, illustreert dat probleem. De inkomsten uit die handel vergroten de financiële ruimte van de Russische staat en kunnen indirect bijdragen aan de voortzetting van de oorlog. Washington kijkt kennelijk ook naar de eigen economische belangen, terwijl Europa met de gevolgen van de oorlog aan zijn eigen oostgrens wordt geconfronteerd. Dat roept de vraag op hoe zelfstandig Europa werkelijk is als een bondgenoot zijn eigen koers kan varen en Europa daar weinig tegenover kan stellen.

Frankrijk vormt daarvan voor mij een treffend voorbeeld. Het land presenteert zich graag als de strategische leider van Europa en pleit voor Europese zelfstandigheid, geopolitieke invloed en een sterke defensie. Tegelijkertijd kampt het met een hoge staatsschuld, forse begrotingstekorten en politieke verdeeldheid. Wat mij stoort, is de discrepantie tussen de ambities en de prestaties. Er wordt een grote mond opgezet over Europees leiderschap, maar de vraag is of de economische en industriële basis wel sterk genoeg is om die ambities waar te maken.

Frankrijk beschikt bovendien over een eigen kernmacht en een permanente zetel met vetorecht in de VN-Veiligheidsraad. Dat geeft het land internationaal gewicht dat niet rechtstreeks in verhouding staat tot zijn economische prestaties. Ik vraag me daarom af hoeveel van de Franse politieke bravoure voortkomt uit daadwerkelijke economische en industriële kracht, en hoeveel uit de strategische status die het land dankzij zijn kernwapens bezit. Het feit dat Frankrijk kernwapens heeft, maakt het immers nog niet vanzelfsprekend dat het namens heel Europa kan spreken.

Mijn bezwaar is niet dat Europa zich niets van het milieu, internationale veiligheid of mensenrechten zou moeten aantrekken. Mijn bezwaar is dat de EU haar morele ambities te vaak presenteert alsof daarmee de praktische problemen al zijn opgelost. Energiebronnen worden afgebouwd voordat de vervanging volledig op orde is, de afhankelijkheid van buitenlandse producenten neemt toe en Europa blijft militair in belangrijke mate op de Verenigde Staten aangewezen. Ondertussen verkondigen politieke leiders grote ambities zonder dat de economische en industriële basis daar altijd bij aansluit.

Een grote markt en een grote mond maken nog geen grootmacht. Wie anderen de maat neemt, moet ook bereid zijn het eigen beleid kritisch te laten beoordelen en verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen ervan.

Mijn vraag aan het forum is dan ook: is de Europese Unie werkelijk bezig een zelfstandige geopolitieke macht op te bouwen, of overschat zij haar eigen invloed en ondermijnt zij ondertussen haar economische en strategische positie? En in hoeverre is Frankrijk, met zijn grote ambities maar aanzienlijke binnenlandse problemen, representatief voor die Europese tegenstelling?

37 minuten geleden bewerkt door Tortelduif