Een mantra voor het leven

[IKBENANDERS 24]

Almatine Leene, de eerste vrouwelijke predikant van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt in Nederland, haalt in een van haar YouTube video’s (Dogmatiek voor iedereen, afl. 1/12) een uitspraak aan van prof. Abraham ‘Bram’ van de Beek: ‘alleen door Jezus leren wij God kennen’. Ze zegt ook: ‘twijfel kan juist heel gezond zijn’.
   Als twijfelen heel gezond is – en dat is ook mijn overtuiging – dan trek ik de uitspraak van van de Beek ook graag in twijfel. Is het echt zo dat wij alleen door Jezus God leren kennen?

Eerder die dag had ik een korte fietstocht gemaakt en halverwege een pauze ingelast om in de buitenlucht ergens te kunnen mediteren. Net voordat ik op mijn kussen (zafu) ging zitten dacht ik: wat ligt er eigenlijk tussen moeten en willen? Wij moeten zoveel … wij willen zoveel …. Eigenlijk pendelen we voortdurend heen en weer tussen twee uitersten, tussen moeten en willen. Beide hebben niets te maken met de vrije wil, integendeel, al valt dit wel wat meer op bij het moeten dan bij het willen. Toen mijn timer afging kreeg ik een ingeving: 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen. Tussen moeten en willen ligt 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen. Maar, zo vroeg ik mij af, als mensen 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen, doen zij dit dan omdat het moet, omdat het zo hoort of omdat zij dit ook echt willen? En kan ik God zo ook leren kennen, door 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 te doen? Stuk voor stuk goede vragen. Zijn er ook goede antwoorden?

Boeddhisten kennen het achtvoudige pad: correct inzicht (oftewel: correct zien), correcte intentie (oftewel correct denken), correct spreken, correct handelen, correcte levensonderhoud, correcte inspanning, correcte opmerkzaamheid en correcte concentratie (ook wel: correcte meditatie). Allemaal zaken waar ik ook waarde aan hecht, maar als het er op aan komt nauwelijks bij stil sta. De dagdagelijkse dingen slorpen mijn aandacht op, in mijn gedachten ben ik vaak elders, mijn aandacht verslapt in een gesprek dat nergens over gaat en ik vergeet het ook vaak om ergens alert op te blijven. Is het niet veel makkelijker om één ding goed te doen in plaats van acht?

𝘛𝘶𝘴𝘴𝘦𝘯 𝘮𝘰𝘦𝘵𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘸𝘪𝘭𝘭𝘦𝘯 𝘭𝘪𝘨𝘵 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 𝘥𝘰𝘦𝘯.

Naarmate de avond vorderde besefte ik mij dat ik eigenlijk nog moest grasmaaien, maar ik had er geen zin in. Niet veel later deed ik het toch. Niet omdat het moest, noch omdat ik het wou, maar omdat ik die dag al te veel uren in mijn stoel had doorgebracht met de laptop op mijn schoot. Voor vandaag was het wel genoeg geweest en dus besloot ik om die avond toch maar te gaan grasmaaien. Voor mij was dat op dat moment 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen. Niemand wist van mijn intentie, elke voorbijganger zag mij aan het werk.

Wat maakte dat ik deze avond uit vrije wil die keuze kon maken? Volgens de veelzijdige stichter van de antroposofie Rudolf Steiner zijn hiervoor te dingen nodig: morele fantasie en morele techniek. Beiden hadden in mijn casus geen hoofdrol. Ook noemt hij wat ik deed ethisch-individualisme. Anderen spreken in dit verband liever over de christus-impuls.

Het gebeurt niet vaak, maar toch komen het moeten en het willen soms wel erg dicht bij elkaar te liggen. Wegens tijdgebrek verliezen we dan of 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen uit het oog of we worden door de ernst van de situatie ertoe gedwongen om een keuze te maken: wat is in mijn geval 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen? Dit komen we vooral tegen in vraagstukken als abortus en euthanasie, maar ook wanneer er acuut moet worden gehandeld. Wat blijkt dan? Het is veel gemakkelijker om – getraind of niet – gewoon te buigen voor het moeten en waar het even kan de lusten te bevredigen. Inderdaad, het gaan van de brede weg is gemakkelijker dan de smalle.

Jezus is voor mij het toonbeeld van 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen en God verbergt zich doorgaans voor ons aangezicht. Totdat we 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 gaan doen. Het gaat mij niet om persoonlijke ontwikkeling in de moderne zin van het woord. Het gaat mij om het samenvallen van onze intentie met 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 doen zodat de Christus in en door ons kan werken. Kan ik zo God ook een beetje beter leren kennen? Ja. En daar hebben we religie geen bij nodig. Wat exclusief geldt voor alle religies – doe vooral goede werken en kom in de hemel – werkt inclusief in en door de mensheid, door alle tijdenronden heen: de christus-impuls.

𝘛𝘶𝘴𝘴𝘦𝘯 𝘮𝘰𝘦𝘵𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘸𝘪𝘭𝘭𝘦𝘯 𝘭𝘪𝘨𝘵 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 𝘥𝘰𝘦𝘯.

Deze mantra kan ons leven verrijken, kan ons leven blijvend van zin en richting voorzien. Niet omdat het moet, niet omdat we er iets voor terug zouden 𝘮𝘰𝘦𝘵𝘦𝘯 krijgen, niet om waardering af te dwingen, maar simpelweg om 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 te doen. De oogst? Het verschil kunnen maken, liefde verspreiden, zelfwaardering incasseren en nog veel meer! Misschien ga je er ook wel heerlijk van ruiken. Allemaal goede dingen dus. God?

𝘛𝘶𝘴𝘴𝘦𝘯 𝘮𝘰𝘦𝘵𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘸𝘪𝘭𝘭𝘦𝘯 𝘭𝘪𝘨𝘵 𝘩𝘦𝘵 𝘨𝘰𝘦𝘥𝘦 𝘥𝘰𝘦𝘯.

Door 𝘰𝘯𝘴𝘻𝘦𝘭𝘧 leren wij God kennen.

25 minuten geleden bewerkt door IKBENANDERS