Mensenrechten als illusie van universele moraal

[Tortelduif 1]

Het idee van mensenrechten wordt vaak behandeld alsof het een ontdekking is: alsof mensen ergens in de werkelijkheid een set eeuwige, onveranderlijke rechten hebben “gevonden” die altijd en overal gelden. In werkelijkheid is dat een misverstand dat verhuld wordt als moraal, maar feitelijk niet meer is dan menselijke zelfprojectie.

1. Geen rechten in de werkelijkheid

Er bestaat geen enkele aanwijzing dat “rechten” iets zijn dat buiten menselijke afspraken om bestaat. In de natuur zijn geen rechten, alleen processen, krachten en overlevingsdynamiek. Zwaartekracht geldt ook zonder menselijke instemming; mensenrechten niet.

Rechten verschijnen pas op het moment dat mensen ze afspreken, opschrijven en afdwingen. Ze zijn geen eigenschappen van de mens, maar producten van menselijke ordening. Buiten die ordening zijn er geen rechten—alleen macht.

2. Moraal is geen waarheid, maar voorkeur

Het idee dat sommige handelingen “objectief verkeerd” zijn, is een filosofische illusie. Morele uitspraken zijn geen beschrijvingen van feiten, maar uitingen van voorkeur, emotie en groepsbelang.

Wanneer iemand zegt “racisme is verkeerd”, betekent dat niet dat er een universele morele realiteit wordt benoemd. Het betekent alleen: “binnen mijn morele kader keur ik dit af.” Meer niet.

Er bestaat geen hoger moreel perspectief dat boven menselijke meningen uitstijgt. Er is alleen een veelheid aan concurrerende menselijke oordelen, gevormd door cultuur, geschiedenis en macht.

3. Rechtvaardigheid als zelfrechtvaardiging

Begrippen als “rechtvaardigheid” en “onrecht” zijn geen neutrale maatstaven. Ze zijn retorische instrumenten waarmee samenlevingen hun eigen waarden verheffen tot iets wat groter lijkt dan henzelf.

Elke samenleving noemt haar eigen normen “rechtvaardig”. Historisch gezien geldt dat net zo goed voor slavernijsamenlevingen, theocratieën en raciale regimes als voor moderne liberale staten. Het verschil is niet morele waarheid, maar macht en tijdsgeest.

Wat wij vandaag “onrecht” noemen in het verleden, is simpelweg het resultaat van veranderde voorkeuren, niet van een plotselinge ontdekking van een universele waarheid.

4. De illusie van morele vooruitgang

Het idee van morele vooruitgang—alsof de mensheid zich geleidelijk “richting het goede” beweegt—is een narratief dat achteraf wordt geconstrueerd. In werkelijkheid verschuiven normen, omdat machtsverhoudingen, economie en cultuur veranderen.

We noemen deze verschuiving “vooruitgang” omdat we onze huidige voorkeuren superieur verklaren aan vroegere. Maar dat is geen objectieve vaststelling; het is zelfverheerlijking van het heden.

5. Geen hoger beroep mogelijk

Als moraal menselijk is, dan bestaat er geen hoger beroep tegen collectieve morele beslissingen. Er is geen universele rechtbank, geen kosmisch vonnis en geen objectieve standaard waaraan samenlevingen getoetst kunnen worden.

Een samenleving die discriminatie goedkeurt, is niet “objectief fout”; ze is simpelweg anders georganiseerd. Afkeuring daarvan komt uitsluitend voort uit een andere menselijke gemeenschap met andere voorkeuren.

6. De consequentie die men niet wil accepteren

De meeste mensen verwerpen deze conclusie niet omdat ze onlogisch is, maar omdat ze psychologisch ongemakkelijk is. Men wil geloven dat bepaalde dingen écht verkeerd zijn, onafhankelijk van menselijke mening. Maar dat verlangen is geen bewijs.

Het is precies dat: een verlangen.

7. Conclusie

Mensenrechten zijn geen universele waarheden en nooit geweest. Ze zijn menselijke conventies die hun gezag ontlenen aan consensus, macht en traditie—niet aan de werkelijkheid zelf.

Moraal is geen ontdekking van wat goed is, maar een voortdurende strijd tussen menselijke voorkeuren. En “onrechtvaardigheid” is niets meer dan het woord dat de overwinnaars gebruiken voor de normen van de verliezers of het verleden.

Buiten menselijke overtuigingen bestaat er geen recht, geen rechtvaardigheid en geen morele waarheid. Alleen mensen die het oneens zijn.

[Barnabas 180]

"Mensenrechten" is een egoistisch idee. Het recht van een mens houdt altijd de plicht van een ander mens in. Een ander mens dient het recht te verschaffen. Dat is krom. Het eisen van dat mensenrecht is het tot slaaf maken van degene die dat recht dient te verschaffen. Maar de mens is een wezen met behoeften. Een andere benadering is niet het recht van de mens maar de nood van de mens om voorzien te worden. De Vader in de hemel zegt dat wil voorzien in al die noden. Hij is degene die de schepping gemaakt heeft en alle mensen met hun noden en Hij is degene die ook belooft om daar in te voorzien. Maar Hij heeft daarbij wel een voorwaarde in de schepping gelegd, Dat de mens in relatie met God moet treden door Hem lief te hebben en dat betekent dat men ook wil doen wat Hij wil dat de mens doet: Liefhebben, God liefhebben en elkaar liefhebben. Dat is het Koninkrijk van God en Hij zegt: Zoek eerst het Koninkrijk van God en al deze dingen (de rest) zal u gegeven worden. Want wie het Koninkrijk van God doet die handelt goed en in liefde en zal alles wat hij heeft op de goede en liefdevolle manier gebruiken. Geen reden om iets achter te houden.

13 juni bewerkt door Barnabas

[IKBENANDERS 15]

Op 13-6-2026 om 19:54 zei Tortelduif:

Het idee van mensenrechten wordt vaak behandeld alsof het een ontdekking is: alsof mensen ergens in de werkelijkheid een set eeuwige, onveranderlijke rechten hebben “gevonden” die altijd en overal gelden. In werkelijkheid is dat een misverstand dat verhuld wordt als moraal, maar feitelijk niet meer is dan menselijke zelfprojectie.

1. Geen rechten in de werkelijkheid

…  In de natuur zijn geen rechten, alleen processen, krachten en overlevingsdynamiek. 

Rechten verschijnen pas op het moment dat mensen ze afspreken, opschrijven en afdwingen. Ze zijn geen eigenschappen van de mens, maar producten van menselijke ordening. Buiten die ordening zijn er geen rechten—alleen macht.

2. Moraal is geen waarheid, maar voorkeur

Het idee dat sommige handelingen “objectief verkeerd” zijn, is een filosofische illusie. Morele uitspraken zijn geen beschrijvingen van feiten, maar uitingen van voorkeur, emotie en groepsbelang.

3. Rechtvaardigheid als zelfrechtvaardiging

Elke samenleving noemt haar eigen normen “rechtvaardig”. … Het verschil is niet morele waarheid, maar macht en tijdsgeest.

4. De illusie van morele vooruitgang

[Morele vooruitgang] … is zelfverheerlijking van het heden.

5. Geen hoger beroep mogelijk

Als moraal menselijk is, dan bestaat er geen hoger beroep tegen collectieve morele beslissingen. Er is geen universele rechtbank, geen kosmisch vonnis en geen objectieve standaard waaraan samenlevingen getoetst kunnen worden.

6. De consequentie die men niet wil accepteren

Men wil geloven dat bepaalde dingen écht verkeerd zijn, onafhankelijk van menselijke mening. Maar dat verlangen is geen bewijs.

Het is precies dat: een verlangen.

7. Conclusie

1. Mensenrechten zijn geen universele waarheden en nooit geweest. 
2. Moraal is geen ontdekking van wat goed is, maar een voortdurende strijd tussen menselijke voorkeuren. 
3. Buiten menselijke overtuigingen bestaat er … geen morele waarheid.

Ad 1 Is de mens niet meer dan ‘de natuur’ (fysieke stoffen en de krachten die daar bij horen)? Ik doel hier op de woorden ziel (denken, voelen) en geest (ik).

Ad 2. Als je waarheid definieert als ‘in overeenstemming met de feiten’, dan is de moraal iets dat van een geheel andere orde is, want de moraal ervaar ik niet als iets dat ‘in overeenstemming met bepaalde feiten’ is. Euthanasie b.v. is goed of fout, maar niet omdat iets dat er staat te gebeuren – n.l. het voltrekken van een levensbeëindiging – in overeenstemming is met bepaalde of zekere feiten. Het is ook niet zo maar een voorkeur. Het is een weldoordachte, weloverwogen keuze waarin goed en fout onder de loep worden genomen en met elkaar worden afgewogen. Het is niet: ik hou van euthanasie of niet. Het gaat veel verder dan dat: er komt het besef van wat goed is en fout is bij kijken.

Ad. 3 Elke samenleving noemt haar eigen normen “rechtvaardig”, omdat hun wetten rechtvaardig zouden zijn, wat vaak niet het geval is, omdat zaken vaak nu eenmaal veel genuanceerder ligger. Wetten zijn bedacht om duidelijkheid te scheppen en richting te geven. Goed en kwaad komen hier niet op de eerste plaats. Moraliteit zou meegenomen moeten worden in het thema ‘rechtvaardigheid’, maar deze wordt zo goed als altijd buiten beschouwing gelaten. Macht en tijdsgeest spelen hierbij idd een grote rol.

Ad. 4 Tenzij ik de stelling verkeerd interpreteer, vind ik niet dat je kunt stellen dat de status quo het beste is wat er ooit is geweest, omdat wij er op moreel gebied op vooruitgaan Ik zie dit graag als een signaal dat Christus aan het werk is – in ons – en dat aldus Hem alle lof en en eer toekomt.

Ad. 5 In een ideale samenleving zijn geen wetten en regels nodig; deze kan prima varen op de moraal, mits deze in elk individu voldoende (door)ontwikkelt is.

Ad. 6 Ik zou blinde navolging geen verlangen willen noemen, eerder gemakzucht, dom, kinderlijk, onvolwassen en de onwil om zelf na te denken en beslissingen te durven nemen op basis van de moraal.

Ad 7.1 Er van uitgaande dat het geweten blijvend in ontwikkeling is zijn mensenrechten waarschijnlijk/mogelijk voortgekomen uit een geweten dat zich heeft ontwikkeld.

Ad 7.2 In de moraal besef ik zelf wat per situatie goed en fout is. Het is voor mij lastiger om de moraal te scheiden van bv. overheidswetten. Neem nu oversteken bij een rood stoplicht: Ik steek over als er geen verkeer komt, bv. 's nachts, maar niet overdag. De (mijn) moraal doet hier niet moeilijk over, maar het feit dat ik besef dat ik een overheidswet overtreedt, dat besef doet wél moeilijk.

Ad 7.3 Kun je de moraal een verzameling overtuigingen noemen? En kun je wetten overtuigingen noemen, zoals in het voorbeeld bij 7.2.?

 

1 uur geleden bewerkt door IKBENANDERS