Medeleven vs. medelijden

[IKBENANDERS 0]

Er wordt gezegd/er is mij gezegd dat medelijden een no-go is. Het zou ons verlammen, we zouden niets meer kunnen betekenen voor de ander in het mede-lijden. Nee, medelijden dat is het niet; medeleven … dat is wat je wilt. Maar ik ben daar eigenlijk niet zo zeker van. Eigenlijk heb ik liever iemand die met mij mee-lijdt als ik pijn heb, als ik mij verdrietig voel, als ik voel dat mij onrecht is aangedaan, als ik mij schuldig voel … Pas dán heb ik het gevoel dat er iemand naast mij staat. Inj het medelijden ontmoet ik dat ‘christelijke’ gevoel, dat ik bij het medeleven mis. Eén definitie van medeleven is volgens een bepaalde website: aandacht hebben voor de gevoelens van een ander. Maar ik wil juist niet dat die ander aandacht heeft voor mijn gevoelens, maar dat hij iets vergelijkbaars voelt bij wat ik onderga. Juist dáár zit voor mij het ‘christelijke’ in het intermenselijke.

bewerkt door IKBENANDERS

[Figulus 152]

8 uur geleden zei IKBENANDERS:

Er wordt gezegd/er is mij gezegd dat medelijden een no-go is. Het zou ons verlammen, we zouden niets meer kunnen betekenen voor de ander in het mede-lijden. Nee, medelijden dat is het niet; medeleven … dat is wat je wilt. Maar ik ben daar eigenlijk niet zo zeker van. Eigenlijk heb ik liever iemand die met mij mee-lijdt als ik pijn heb, als ik mij verdrietig voel, als ik voel dat mij onrecht is aangedaan, als ik mij schuldig voel … Pas dán heb ik het gevoel dat er iemand naast mij staat. Inj het medelijden ontmoet ik dat ‘christelijke’ gevoel, dat ik bij het medeleven mis. Eén definitie van medeleven is volgens een bepaalde website: aandacht hebben voor de gevoelens van een ander. Maar ik wil juist niet dat die ander aandacht heeft voor mijn gevoelens, maar dat hij iets vergelijkbaars voelt bij wat ik onderga. Juist dáár zit voor mij het ‘christelijke’ in het intermenselijke.

Wat jij doet, is medelijden herdefiniëren als: mee-lijden, dus echt innerlijk delen in het lijden van de ander. Als jij zegt: “ik wil dat de ander iets vergelijkbaars voelt”, dan klinkt dat mooi, maar het heeft ook een grens: Niemand kan jouw lijden echt 1-op-1 voelen. En als iemand dat wel volledig zou doen, dan raken ze net zo verlamd als jij en verzuipen er twee.

Vermoedelijk ben je op zoek naar compassie, dat is mee-lijden zonder jezelf te verliezen, zodat je de ander juist kunt dragen.

[Figulus 152]

Wat jij “medelijden” noemt, staat eigenlijk haaks op wat in de Bijbel als richtlijn wordt gegeven:

Alles wat jullie willen dat de mensen voor jullie doen, doen jullie ook zo voor hen. (Mat.12:7)

Als je dat principe serieus neemt, kom je namelijk tot een andere conclusie dan jij nu voorstelt.

Je zegt dat je wilt dat iemand met je mee-lijdt, dat hij iets vergelijkbaars voelt als wat jij doormaakt. Maar als je dat omdraait, is de vraag: wil jij werkelijk dat een ander jouw pijn volledig overneemt? Dat hij net zo zwaar belast raakt, net zo vast komt te zitten? Waarschijnlijk niet. Wat je wel verlangt, is dat iemand je ziet, dat iemand geraakt wordt, dat iemand naast je blijft staan, en misschien juist dat die ander overeind blijft waar jij dat even niet kunt.

De Bijbelse lijn is niet dat je de ander meetrekt in je lijden, maar dat je voor de ander bent wat jij zelf nodig hebt. En dat is zelden iemand die net zo diep wegzakt, maar eerder iemand die nabij is zonder zichzelf te verliezen.

Mee-lijden tot het punt dat je allebei kopje onder gaan, helpt niemand. Nabij zijn, geraakt worden en toch blijven staan, dat komt veel dichter in de buurt van wat daar bedoeld wordt.

[IKBENANDERS 0]

3 uur geleden zei Figulus:

Niemand kan jouw lijden echt 1-op-1 voelen.

Dat hoeft voor mij ook niet en laat ik ook niet doorschemeren.

Compassie staat voor mij gelijk aan mede-leven.

[Figulus 152]

41 minuten geleden zei IKBENANDERS:

Dat hoeft voor mij ook niet en laat ik ook niet doorschemeren.

Compassie staat voor mij gelijk aan mede-leven.

Als je zegt dat compassie gelijkstaat aan mede-leven, dan roept dat meteen de vraag op: waar staat mee-lijden dan voor? Het antwoord is eigenlijk vrij logisch: mee-lijden staat voor gedeeld lijden. Je ervaart letterlijk wat de ander doormaakt, je voelt hun pijn in jezelf. Dat klinkt misschien nobel, maar het heeft een groot praktisch gevolg: de smart wordt niet minder, hij wordt juist vermenigvuldigd.

Als je van iemand verwacht dat die mee-lijdt zoals jij lijdt, dan leg je letterlijk een deel van je lijden op de ander zonder dat het tot verlichting van de jouwe leidt. Dat betekent dat je de ander belast met jouw pijn, en in zekere zin eis je: “voel maar wat ik voel, anders ben je niet echt verbonden met mij." 

[IKBENANDERS 0]

8 uur geleden zei Figulus:

Als je zegt dat compassie gelijkstaat aan mede-leven, dan roept dat meteen de vraag op: waar staat mee-lijden dan voor? Het antwoord is eigenlijk vrij logisch: mee-lijden staat voor gedeeld lijden. Je ervaart letterlijk wat de ander doormaakt, je voelt hun pijn in jezelf. Dat klinkt misschien nobel, maar het heeft een groot praktisch gevolg: de smart wordt niet minder, hij wordt juist vermenigvuldigd.

Als je van iemand verwacht dat die mee-lijdt zoals jij lijdt, dan leg je letterlijk een deel van je lijden op de ander zonder dat het tot verlichting van de jouwe leidt. Dat betekent dat je de ander belast met jouw pijn, en in zekere zin eis je: “voel maar wat ik voel, anders ben je niet echt verbonden met mij." 

Eisen kan ik dat niet. Maar groots vind ik het wel als het gebeurt. 

[Figulus 152]

10 uur geleden zei IKBENANDERS:

Eisen kan ik dat niet. Maar groots vind ik het wel als het gebeurt. 

Jammer dat je het nu weer terugbrengt tot twee zinnetjes. Het onderwerp dat je zelf aansnijdt — het verschil tussen mede-leven, mee-lijden en compassie — vraagt juist om wat meer uitwerking. Op deze manier blijft het bij kretologie (“ik vind het groots”): losse uitspraken zonder dat duidelijk wordt hoe ze zich verhouden tot de argumenten die op tafel liggen.

Als je het interessant vindt om hier echt op door te gaan, zou het helpen als je iets uitgebreider ingaat op de kern: wat versta jij precies onder mee-lijden, en waarom zou dat volgens jou een hogere vorm van nabijheid zijn, ondanks het risico dat het de smart juist vergroot?

6 uur geleden bewerkt door Figulus

[IKBENANDERS 0]

1 uur geleden zei Figulus:

Jammer dat je het nu weer terugbrengt tot twee zinnetjes. Het onderwerp dat je zelf aansnijdt — het verschil tussen mede-leven, mee-lijden en compassie — vraagt juist om wat meer uitwerking. Op deze manier blijft het bij kretologie (“ik vind het groots”): losse uitspraken zonder dat duidelijk wordt hoe ze zich verhouden tot de argumenten die op tafel liggen.

Als je het interessant vindt om hier echt op door te gaan, zou het helpen als je iets uitgebreider ingaat op de kern: wat versta jij precies onder mee-lijden, en waarom zou dat volgens jou een hogere vorm van nabijheid zijn, ondanks het risico dat het de smart juist vergroot?

Mede-lijden gaat voor mij dieper. Als er wordt gezegd ‘Je moet wel erg verdrietig zijn’ n.a.v. een bepaald voorval, dan is dat wat mij betreft een uiting van mede-leven. Hier merk ik niet dat iemand in staat is om zich met mij te verbinden. Het is me te afstandelijk. Als er wordt gezegd: ‘Ik voel pijn omdat jij pijn voelt’, dan voel ik die nabijheid wél. Natuurlijk kan het hier niet niet om dezelfde pijn gaan, dat kan niet, dat moet ook niet, wil ik ook niet. En omdat het niet om dezelfde pijn gaat hoeft het de ander ook niet per definitie lam te leggen om nog iets concreets te beteken als er zou kunnen moet worden geholpen. Volgens een zekere coach is er een onderscheid te maken tussen actief en passief mede-lijden. Dit herken ik waar er wordt gezegd: hij/zij wordt dermate door zijn/haar mede-lijden overmant dat deze persoon niets meer voor de ander kan betekenen (passief mede-lijden). Actief mede-lijden is: ‘Ik voel (emotionele) pijn omdat jij (fysieke) pijn voelt, maar ik wordt hier niet door overmand, ik kan nog altijd iets voor je betekenen als dat nodig is terwijl ik pijn ook voel’.

Iemand die als hulpverlener werkt voelt tijdens het uitvoeren van zijn werk ook altijd iets; tenminste dat mag ik hopen. Tijdens het uitvoeren van mijn werk voelde ik ook altijd van alles terwijl ik ook tot actie kon overgaan. Ik was toen gehandicapten begeleider, een vak dat ik nu niet meer uitoefenen.

Misschien is een tekort aan mede-lijden wel de reden waarom de maatschappij, de zorg e.d. zo koud en zakelijk is en de ‘het geld’ verkiest als sturende factor boven ‘de menselijkheid’.

[Figulus 152]

1 uur geleden zei IKBENANDERS:

Mede-lijden gaat voor mij dieper. Als er wordt gezegd ‘Je moet wel erg verdrietig zijn’ n.a.v. een bepaald voorval, dan is dat wat mij betreft een uiting van mede-leven. Hier merk ik niet dat iemand in staat is om zich met mij te verbinden. Het is me te afstandelijk. Als er wordt gezegd: ‘Ik voel pijn omdat jij pijn voelt’, dan voel ik die nabijheid wél. Natuurlijk kan het hier niet niet om dezelfde pijn gaan, dat kan niet, dat moet ook niet, wil ik ook niet. En omdat het niet om dezelfde pijn gaat hoeft het de ander ook niet per definitie lam te leggen om nog iets concreets te beteken als er zou kunnen moet worden geholpen. Volgens een zekere coach is er een onderscheid te maken tussen actief en passief mede-lijden. Dit herken ik waar er wordt gezegd: hij/zij wordt dermate door zijn/haar mede-lijden overmant dat deze persoon niets meer voor de ander kan betekenen (passief mede-lijden). Actief mede-lijden is: ‘Ik voel (emotionele) pijn omdat jij (fysieke) pijn voelt, maar ik wordt hier niet door overmand, ik kan nog altijd iets voor je betekenen als dat nodig is terwijl ik pijn ook voel’.

Iemand die als hulpverlener werkt voelt tijdens het uitvoeren van zijn werk ook altijd iets; tenminste dat mag ik hopen. Tijdens het uitvoeren van mijn werk voelde ik ook altijd van alles terwijl ik ook tot actie kon overgaan. Ik was toen gehandicapten begeleider, een vak dat ik nu niet meer uitoefenen.

Misschien is een tekort aan mede-lijden wel de reden waarom de maatschappij, de zorg e.d. zo koud en zakelijk is en de ‘het geld’ verkiest als sturende factor boven ‘de menselijkheid’.

Het valt op dat, ondanks het gebruik van de term mee-lijden en de indeling in actief/passief, je in feite toch richting compassie gaat. Je beschrijft dat iemand pijn voelt omdat jij pijn voelt, maar erkent tegelijkertijd dat het niet dezelfde pijn is en dat de ander er niet door verlamd hoeft te raken. Dat is precies wat compassie inhoudt: geraakt worden door het lijden van de ander, nabij zijn, en iets kunnen betekenen, zonder dat het lijden wordt vermenigvuldigd of opgelegd. Het actieve/passieve onderscheid nuanceert alleen hoe intens je geraakt wordt, maar verandert de essentie niet. Uiteindelijk blijft het dus compassie, niet puur mee-lijden.

Overigens: voor hetzelfde geld is iemand die pijn lijdt juist gebaat bij iemand die vrolijk en stabiel in het leven staat, in plaats van iemand die zijn pijn volledig deelt en samen huilt met de ander. Het is maar waar je troost in vindt.

Daarnaast kan het mee-lijden zelf soms een perverse dynamiek creëren. Situaties van lijden kunnen in stand gehouden worden doordat het gedrag van de lijdende persoon (onbewust) bevestigd wordt door de reactie van de ander. Als iemand bijvoorbeeld ziet dat zijn pijn intens meegeleefd wordt, kan dat het lijden in stand houden of versterken, in plaats van dat het tot verlichting of verbetering leidt.

Het overnemen van pijn is niet alleen zwaar voor de helper, maar kan ook contraproductief zijn voor degene die lijdt. Compassie daarentegen werkt anders: geraakt zijn, nabij zijn en steun bieden, zonder het lijden te versterken, helpt eerder om de situatie te doorbreken.

3 uur geleden bewerkt door Figulus

[Hopper 840]

Medelijden of empathie werkt middels het menselijke voorstellingsvermogen, dat is het vermogen om je in te leven in de gevoelens, gedachten en situaties van anderen.   Je verplaatst jezelf in de ander.

Daadwerkelijke naastenliefde is andere koek.  Dan verplaats ik mijzelf niet in de ander, maar leef ik daadwerkelijk mee met de ander.  Dan voel ik daadwerkelijk wat de ander voelt.  Deze wijze van de ander liefhebben is alleen mogelijk als het 'zelf' is verdwenen en de mens de innerlijke geestelijke ruimte gewaar is waar daadwerkelijk voelen (pathos)mogelijk is.   Deze innerlijke, geestelijke ruimte is ontvankelijk  op geestelijk niveau, ontvankelijk voor God en ontvankelijk voor de medemens.

Paulus noemt dit in 1 Korinthiërs 2 de geestelijke mens.   De geestelijke mens is een ongedeeld wezen, wat wil zeggen dat hij zich niet onderscheidt.  Hij legt zijn wil niet op de wereld en is daarom in staat om daadwerkelijk te voelen.    De paradox is dat de geestelijke mens zelf van ieder gevoel is ontdaan.   Dan blijkt met de wijsheid achteraf dat al die private gevoelens zoals begeerte, jaloezie, zelfmedelijden , enz een blokkade is om te worden wat je in je diepste grond bent.   Je bent niet de natuurlijke mens, de zoeker blijkt niet het gezochte te zijn.....

1 uur geleden bewerkt door Hopper

[IKBENANDERS 0]

1 uur geleden zei Figulus:

Het valt op dat, ondanks het gebruik van de term mee-lijden en de indeling in actief/passief, je in feite toch richting compassie gaat. Je beschrijft dat iemand pijn voelt omdat jij pijn voelt, maar erkent tegelijkertijd dat het niet dezelfde pijn is en dat de ander er niet door verlamd hoeft te raken. Dat is precies wat compassie inhoudt: geraakt worden door het lijden van de ander, nabij zijn, en iets kunnen betekenen, zonder dat het lijden wordt vermenigvuldigd of opgelegd. Het actieve/passieve onderscheid nuanceert alleen hoe intens je geraakt wordt, maar verandert de essentie niet. Uiteindelijk blijft het dus compassie, niet puur mee-lijden.

Overigens: voor hetzelfde geld is iemand die pijn lijdt juist gebaat bij iemand die vrolijk en stabiel in het leven staat, in plaats van iemand die zijn pijn volledig deelt en samen huilt met de ander. Het is maar waar je troost in vindt.

Daarnaast kan het mee-lijden zelf soms een perverse dynamiek creëren. Situaties van lijden kunnen in stand gehouden worden doordat het gedrag van de lijdende persoon (onbewust) bevestigd wordt door de reactie van de ander. Als iemand bijvoorbeeld ziet dat zijn pijn intens meegeleefd wordt, kan dat het lijden in stand houden of versterken, in plaats van dat het tot verlichting of verbetering leidt.

Het overnemen van pijn is niet alleen zwaar voor de helper, maar kan ook contraproductief zijn voor degene die lijdt. Compassie daarentegen werkt anders: geraakt zijn, nabij zijn en steun bieden, zonder het lijden te versterken, helpt eerder om de situatie te doorbreken.

Compassie houd voor mij in dat je je probeert in te leven in de ander. Verder gaat dit voor mij niet. En dat maakt dat mede-leven voor mij ook niet hetzelfde is als mede-lijden. Laten we ter verduidelijking er het passie-verhaal eens bij halen. Ik haal een stukje aan uit het boek En als hij niet was opgestaan … (Cichorei, 2e druk 2016), waarin een aantal lezingen zijn opgenomen van Peter Tradowsky en Judith von Halle:

Citaat

Voordat men de spijkers in handen en voeten sloeg en het kruis oprichtte, had men Christus met touwen aan het hout vastgebonden. Blijkbaar werd zo’n aanpak altijd uitgevoerd, want op deze manier verhinderde men het uitscheuren van de wonden door de spijkers. Evenzo werden tot vermindering van de gewichtsdruk – om de lijdensduur te verlengen – in de hoofdbalken drie uitsparingen gemaakt, aan hoofd, zitvlak en voeten. Aanvullend werd nog een sta-plank aangebracht. Het kruis werd pas te bestemder plaatse in elkaar gezet, door het markeren van de spijkerpunten op het hout op de maat van Christus. De dwarsbalken waren niet helemaal loodrecht aan de hoofdbalk bevestigd, maar als een Y in de van te voren geboorde zijgaten van de hoofdstam gestoken. Na het vastnagelen van de rechterhand bleek echter dat de linkerhandpalm van de Verlosser niet tot aan het voorgeboorde gat reikte. Om zich nog een boring te besparen, bond men een touw om de linkerpols van Christus en rukte daar met zoveel kracht aan, dat zijn arm uit de kom schoot en daardoor het vastnagelen in het voorgeboorde gat mogelijk werd. Het bovenlichaam was op deze manier tot het uiterste gespannen, waardoor Hij de knie automatisch omhoog trok. Om nu ook de voet vast te kunnen nagelen bond men Christus bij de heupen vast, evenzo bond men Zijn knie naar beneden. Door het naar beneden trekken van de benen welfde de borstkas in een onmetelijke spanning naar voren, weg van het kruis. Zo hing Christus niet in de door kunst en traditie verbreide Y-houding aan het T-vormig kruis, maar integendeel: Hij zelf vormde door de extreme spanning van Zijn aan het Y-vormige hout gebonden lichaam een loodrecht kruis. Door deze maatregelen veroorzaakt, stierf Christus niet aan de spijker wonden, of de daardoor ontstane bloedingen, maar door verstikking. Het vastgespijkerd zijn veroorzaakte hevige bloedingen.

Je kunt bij deze gebeurtenis iets voelen (medeleven) – en ik hoop ook dat iedereen dit dit leest iets voelt –, maar je kunt ook proberen je erin in te leven (compassie). De daad van compassie brengt in dit geval (bij een gebrek aan een beter woord) ‘secundaire’ gevoelens voort. Hopelijk is zo het verschil dat ik probeer te maken iets duidelijker. Ik wil nu niet direct zeggen dat het één te prefereren is boven het ander. Wel dat ze beide een andere insteek hebben en dat ik bij het mede-lijden meer verbinding/nabijheid ervaar en bij de ander niet. 

1 uur geleden bewerkt door IKBENANDERS

[IKBENANDERS 0]

Om toch even wat meer duidelijkheid te scheppen in de begrippen empathie, begripsvermogen en compassie wil ik hier graag iets voorleggen/aanhalen uit een studie van Marc Ian Barasch. Deze is gepubliceerd in zijn boek Leven vanuit compassie. Dit om wat overeenstemming/eenduidigheid over bepaalde termen te krijgen.

Marc definieert begripsvermogen als: 

Citaat

het vermogen om in gedachten een eind in iemands schoenen te lopen. Ook wel genoemd: cognitieve empathie of perspectief nemen.

 Empathie is voor hem:

Citaat

kunnen voelen en waarnemen vanuit het gezichtspunt van een ander; meevoelen. De gevoelens van een ander kunnen verwoorden. Ook wel genoemd: emotionele empathie, theory of mind of mind-reading.

Compassie is voor Marc een samengaan van empathie én begripsvermogen.

Verder zegt hij nog dat je compassie kun hebben:

• Voor jezelf
• En voor anderen