Medeleven vs. medelijden

[IKBENANDERS 0]

Er wordt gezegd/er is mij gezegd dat medelijden een no-go is. Het zou ons verlammen, we zouden niets meer kunnen betekenen voor de ander in het mede-lijden. Nee, medelijden dat is het niet; medeleven … dat is wat je wilt. Maar ik ben daar eigenlijk niet zo zeker van. Eigenlijk heb ik liever iemand die met mij mee-lijdt als ik pijn heb, als ik mij verdrietig voel, als ik voel dat mij onrecht is aangedaan, als ik mij schuldig voel … Pas dán heb ik het gevoel dat er iemand naast mij staat. Inj het medelijden ontmoet ik dat ‘christelijke’ gevoel, dat ik bij het medeleven mis. Eén definitie van medeleven is volgens een bepaalde website: aandacht hebben voor de gevoelens van een ander. Maar ik wil juist niet dat die ander aandacht heeft voor mijn gevoelens, maar dat hij iets vergelijkbaars voelt bij wat ik onderga. Juist dáár zit voor mij het ‘christelijke’ in het intermenselijke.

bewerkt door IKBENANDERS

[Figulus 152]

8 uur geleden zei IKBENANDERS:

Er wordt gezegd/er is mij gezegd dat medelijden een no-go is. Het zou ons verlammen, we zouden niets meer kunnen betekenen voor de ander in het mede-lijden. Nee, medelijden dat is het niet; medeleven … dat is wat je wilt. Maar ik ben daar eigenlijk niet zo zeker van. Eigenlijk heb ik liever iemand die met mij mee-lijdt als ik pijn heb, als ik mij verdrietig voel, als ik voel dat mij onrecht is aangedaan, als ik mij schuldig voel … Pas dán heb ik het gevoel dat er iemand naast mij staat. Inj het medelijden ontmoet ik dat ‘christelijke’ gevoel, dat ik bij het medeleven mis. Eén definitie van medeleven is volgens een bepaalde website: aandacht hebben voor de gevoelens van een ander. Maar ik wil juist niet dat die ander aandacht heeft voor mijn gevoelens, maar dat hij iets vergelijkbaars voelt bij wat ik onderga. Juist dáár zit voor mij het ‘christelijke’ in het intermenselijke.

Wat jij doet, is medelijden herdefiniëren als: mee-lijden, dus echt innerlijk delen in het lijden van de ander. Als jij zegt: “ik wil dat de ander iets vergelijkbaars voelt”, dan klinkt dat mooi, maar het heeft ook een grens: Niemand kan jouw lijden echt 1-op-1 voelen. En als iemand dat wel volledig zou doen, dan raken ze net zo verlamd als jij en verzuipen er twee.

Vermoedelijk ben je op zoek naar compassie, dat is mee-lijden zonder jezelf te verliezen, zodat je de ander juist kunt dragen.

[Figulus 152]

Wat jij “medelijden” noemt, staat eigenlijk haaks op wat in de Bijbel als richtlijn wordt gegeven:

Alles wat jullie willen dat de mensen voor jullie doen, doen jullie ook zo voor hen. (Mat.12:7)

Als je dat principe serieus neemt, kom je namelijk tot een andere conclusie dan jij nu voorstelt.

Je zegt dat je wilt dat iemand met je mee-lijdt, dat hij iets vergelijkbaars voelt als wat jij doormaakt. Maar als je dat omdraait, is de vraag: wil jij werkelijk dat een ander jouw pijn volledig overneemt? Dat hij net zo zwaar belast raakt, net zo vast komt te zitten? Waarschijnlijk niet. Wat je wel verlangt, is dat iemand je ziet, dat iemand geraakt wordt, dat iemand naast je blijft staan, en misschien juist dat die ander overeind blijft waar jij dat even niet kunt.

De Bijbelse lijn is niet dat je de ander meetrekt in je lijden, maar dat je voor de ander bent wat jij zelf nodig hebt. En dat is zelden iemand die net zo diep wegzakt, maar eerder iemand die nabij is zonder zichzelf te verliezen.

Mee-lijden tot het punt dat je allebei kopje onder gaan, helpt niemand. Nabij zijn, geraakt worden en toch blijven staan, dat komt veel dichter in de buurt van wat daar bedoeld wordt.

[IKBENANDERS 0]

3 uur geleden zei Figulus:

Niemand kan jouw lijden echt 1-op-1 voelen.

Dat hoeft voor mij ook niet en laat ik ook niet doorschemeren.

Compassie staat voor mij gelijk aan mede-leven.

[Figulus 152]

41 minuten geleden zei IKBENANDERS:

Dat hoeft voor mij ook niet en laat ik ook niet doorschemeren.

Compassie staat voor mij gelijk aan mede-leven.

Als je zegt dat compassie gelijkstaat aan mede-leven, dan roept dat meteen de vraag op: waar staat mee-lijden dan voor? Het antwoord is eigenlijk vrij logisch: mee-lijden staat voor gedeeld lijden. Je ervaart letterlijk wat de ander doormaakt, je voelt hun pijn in jezelf. Dat klinkt misschien nobel, maar het heeft een groot praktisch gevolg: de smart wordt niet minder, hij wordt juist vermenigvuldigd.

Als je van iemand verwacht dat die mee-lijdt zoals jij lijdt, dan leg je letterlijk een deel van je lijden op de ander zonder dat het tot verlichting van de jouwe leidt. Dat betekent dat je de ander belast met jouw pijn, en in zekere zin eis je: “voel maar wat ik voel, anders ben je niet echt verbonden met mij." 

[IKBENANDERS 0]

8 uur geleden zei Figulus:

Als je zegt dat compassie gelijkstaat aan mede-leven, dan roept dat meteen de vraag op: waar staat mee-lijden dan voor? Het antwoord is eigenlijk vrij logisch: mee-lijden staat voor gedeeld lijden. Je ervaart letterlijk wat de ander doormaakt, je voelt hun pijn in jezelf. Dat klinkt misschien nobel, maar het heeft een groot praktisch gevolg: de smart wordt niet minder, hij wordt juist vermenigvuldigd.

Als je van iemand verwacht dat die mee-lijdt zoals jij lijdt, dan leg je letterlijk een deel van je lijden op de ander zonder dat het tot verlichting van de jouwe leidt. Dat betekent dat je de ander belast met jouw pijn, en in zekere zin eis je: “voel maar wat ik voel, anders ben je niet echt verbonden met mij." 

Eisen kan ik dat niet. Maar groots vind ik het wel als het gebeurt. 

[Figulus 152]

10 uur geleden zei IKBENANDERS:

Eisen kan ik dat niet. Maar groots vind ik het wel als het gebeurt. 

Jammer dat je het nu weer terugbrengt tot twee zinnetjes. Het onderwerp dat je zelf aansnijdt — het verschil tussen mede-leven, mee-lijden en compassie — vraagt juist om wat meer uitwerking. Op deze manier blijft het bij kretologie (“ik vind het groots”): losse uitspraken zonder dat duidelijk wordt hoe ze zich verhouden tot de argumenten die op tafel liggen.

Als je het interessant vindt om hier echt op door te gaan, zou het helpen als je iets uitgebreider ingaat op de kern: wat versta jij precies onder mee-lijden, en waarom zou dat volgens jou een hogere vorm van nabijheid zijn, ondanks het risico dat het de smart juist vergroot?

4 uur geleden bewerkt door Figulus

[IKBENANDERS 0]

1 uur geleden zei Figulus:

Jammer dat je het nu weer terugbrengt tot twee zinnetjes. Het onderwerp dat je zelf aansnijdt — het verschil tussen mede-leven, mee-lijden en compassie — vraagt juist om wat meer uitwerking. Op deze manier blijft het bij kretologie (“ik vind het groots”): losse uitspraken zonder dat duidelijk wordt hoe ze zich verhouden tot de argumenten die op tafel liggen.

Als je het interessant vindt om hier echt op door te gaan, zou het helpen als je iets uitgebreider ingaat op de kern: wat versta jij precies onder mee-lijden, en waarom zou dat volgens jou een hogere vorm van nabijheid zijn, ondanks het risico dat het de smart juist vergroot?

Mede-lijden gaat voor mij dieper. Als er wordt gezegd ‘Je moet wel erg verdrietig zijn’ n.a.v. een bepaald voorval, dan is dat wat mij betreft een uiting van mede-leven. Hier merk ik niet dat iemand in staat is om zich met mij te verbinden. Het is me te afstandelijk. Als er wordt gezegd: ‘Ik voel pijn omdat jij pijn voelt’, dan voel ik die nabijheid wél. Natuurlijk kan het hier niet niet om dezelfde pijn gaan, dat kan niet, dat moet ook niet, wil ik ook niet. En omdat het niet om dezelfde pijn gaat hoeft het de ander ook niet per definitie lam te leggen om nog iets concreets te beteken als er zou kunnen moet worden geholpen. Volgens een zekere coach is er een onderscheid te maken tussen actief en passief mede-lijden. Dit herken ik waar er wordt gezegd: hij/zij wordt dermate door zijn/haar mede-lijden overmant dat deze persoon niets meer voor de ander kan betekenen (passief mede-lijden). Actief mede-lijden is: ‘Ik voel (emotionele) pijn omdat jij (fysieke) pijn voelt, maar ik wordt hier niet door overmand, ik kan nog altijd iets voor je betekenen als dat nodig is terwijl ik pijn ook voel’.

Iemand die als hulpverlener werkt voelt tijdens het uitvoeren van zijn werk ook altijd iets; tenminste dat mag ik hopen. Tijdens het uitvoeren van mijn werk voelde ik ook altijd van alles terwijl ik ook tot actie kon overgaan. Ik was toen gehandicapten begeleider, een vak dat ik nu niet meer uitoefenen.

Misschien is een tekort aan mede-lijden wel de reden waarom de maatschappij, de zorg e.d. zo koud en zakelijk is en de ‘het geld’ verkiest als sturende factor boven ‘de menselijkheid’.

[Figulus 152]

1 uur geleden zei IKBENANDERS:

Mede-lijden gaat voor mij dieper. Als er wordt gezegd ‘Je moet wel erg verdrietig zijn’ n.a.v. een bepaald voorval, dan is dat wat mij betreft een uiting van mede-leven. Hier merk ik niet dat iemand in staat is om zich met mij te verbinden. Het is me te afstandelijk. Als er wordt gezegd: ‘Ik voel pijn omdat jij pijn voelt’, dan voel ik die nabijheid wél. Natuurlijk kan het hier niet niet om dezelfde pijn gaan, dat kan niet, dat moet ook niet, wil ik ook niet. En omdat het niet om dezelfde pijn gaat hoeft het de ander ook niet per definitie lam te leggen om nog iets concreets te beteken als er zou kunnen moet worden geholpen. Volgens een zekere coach is er een onderscheid te maken tussen actief en passief mede-lijden. Dit herken ik waar er wordt gezegd: hij/zij wordt dermate door zijn/haar mede-lijden overmant dat deze persoon niets meer voor de ander kan betekenen (passief mede-lijden). Actief mede-lijden is: ‘Ik voel (emotionele) pijn omdat jij (fysieke) pijn voelt, maar ik wordt hier niet door overmand, ik kan nog altijd iets voor je betekenen als dat nodig is terwijl ik pijn ook voel’.

Iemand die als hulpverlener werkt voelt tijdens het uitvoeren van zijn werk ook altijd iets; tenminste dat mag ik hopen. Tijdens het uitvoeren van mijn werk voelde ik ook altijd van alles terwijl ik ook tot actie kon overgaan. Ik was toen gehandicapten begeleider, een vak dat ik nu niet meer uitoefenen.

Misschien is een tekort aan mede-lijden wel de reden waarom de maatschappij, de zorg e.d. zo koud en zakelijk is en de ‘het geld’ verkiest als sturende factor boven ‘de menselijkheid’.

Het valt op dat, ondanks het gebruik van de term mee-lijden en de indeling in actief/passief, je in feite toch richting compassie gaat. Je beschrijft dat iemand pijn voelt omdat jij pijn voelt, maar erkent tegelijkertijd dat het niet dezelfde pijn is en dat de ander er niet door verlamd hoeft te raken. Dat is precies wat compassie inhoudt: geraakt worden door het lijden van de ander, nabij zijn, en iets kunnen betekenen, zonder dat het lijden wordt vermenigvuldigd of opgelegd. Het actieve/passieve onderscheid nuanceert alleen hoe intens je geraakt wordt, maar verandert de essentie niet. Uiteindelijk blijft het dus compassie, niet puur mee-lijden.

Overigens: voor hetzelfde geld is iemand die pijn lijdt juist gebaat bij iemand die vrolijk en stabiel in het leven staat, in plaats van iemand die zijn pijn volledig deelt en samen huilt met de ander. Het is maar waar je troost in vindt.

Daarnaast kan het mee-lijden zelf soms een perverse dynamiek creëren. Situaties van lijden kunnen in stand gehouden worden doordat het gedrag van de lijdende persoon (onbewust) bevestigd wordt door de reactie van de ander. Als iemand bijvoorbeeld ziet dat zijn pijn intens meegeleefd wordt, kan dat het lijden in stand houden of versterken, in plaats van dat het tot verlichting of verbetering leidt.

Het overnemen van pijn is niet alleen zwaar voor de helper, maar kan ook contraproductief zijn voor degene die lijdt. Compassie daarentegen werkt anders: geraakt zijn, nabij zijn en steun bieden, zonder het lijden te versterken, helpt eerder om de situatie te doorbreken.

1 uur geleden bewerkt door Figulus