De jaarlijkse portie ellende: goed voor de feelgood tijdens de feestdagen

[Tortelduif 20]

 

Kijk eens aan, de feestdagen staan weer voor de deur. Hoog tijd dus om de daklozen, verslaafden en andere maatschappelijke misère weer eens uit de kast te trekken. De camera's draaien, de schrijnende verhalen worden afgestoft en de collectebussen mogen weer rinkelen. Want wat is er nu mooier dan tijdens de gezelligste tijd van het jaar even geconfronteerd te worden met andermans ellende? Het levert niet alleen mooie televisie op, maar vooral een heerlijk warm gevoel van morele superioriteit.

Het recept is eenvoudig. Men kijkt naar een documentaire, trekt een bedrukt gezicht, mompelt iets over hoe verschrikkelijk het allemaal is en gooit misschien nog een paar euro in de richting van iemand die op straat leeft. Voilà: de morele huishouding is weer op orde. Er is medeleven getoond, de goede intenties zijn bevestigd en het geweten kan met een gerust hart onder de kerstboom worden gelegd.

Ik vermoed dat voor een deel van de mensen niet zozeer de oplossing van het probleem centraal staat, maar vooral de weldadige wuzzy fuzzy feelgood vibe die het tonen van medeleven oplevert. Het gaat dan minder om de vraag wat de ander werkelijk nodig heeft dan om het prettige gevoel dat men zelf aan de situatie overhoudt. De dakloze krijgt misschien een paar euro, maar de gever ontvangt er een portie morele zelfbevrediging voor terug. Een keurige transactie, zolang niemand vraagt naar het rendement op de lange termijn.

En dat rendement hoeft ook helemaal niet indrukwekkend te zijn. De houdbaarheid van het goede gevoel hoeft slechts lang genoeg te zijn om de feestdagen door te komen. Tegen de tijd dat de kerstboom de deur uit gaat, is de emotionele batterij waarschijnlijk alweer leeg en kan de volgende dosis medeleven wachten op een nieuwe documentaire, een schrijnend nieuwsbericht of de volgende jaarlijkse inzamelingsactie. Tot die tijd hebben we het druk met onszelf.

Natuurlijk lost een handvol muntgeld op straat de dakloosheid niet op. Maar dat hoeft kennelijk ook niet altijd het voornaamste doel te zijn. Het gebaar zelf telt, althans voor degene die het maakt. De gever kan tevreden verder, de kijker heeft zijn portie maatschappelijke betrokkenheid geconsumeerd en de televisiemaker heeft weer een onderwerp waarmee de kijkcijfers en het morele bewustzijn op peil kunnen worden gehouden. Iedereen tevreden, behalve degene die nog steeds op straat slaapt.

Dat betekent overigens niet dat iedere gift zinloos is of dat oprecht medeleven niet bestaat. Er zijn mensen die zich langdurig inzetten en daadwerkelijk verschil maken. Maar juist daarom is het interessant om onderscheid te maken tussen betrokkenheid die iets verandert en betrokkenheid die vooral lekker voelt. Die twee worden nogal gemakkelijk met elkaar verward.

Ook bij dakloosheid en drugsoverlast zou je mogen verwachten dat we verder kijken dan de obligate beelden van menselijke ellende. Niet iedere dakloze gebruikt drugs en niet iedere drugsgebruiker veroorzaakt overlast. Wie het probleem serieus wil aanpakken, moet dus vragen stellen over oorzaken, beleid, handhaving en de mensen die daadwerkelijk bij de problematiek betrokken zijn. Wie worden er precies onderzocht? Wordt er onderscheid gemaakt naar nationaliteit, verblijfsstatus en achtergrond? En gaat het onderzoek over dakloosheid als sociaal probleem, of over concrete overlast in de openbare ruimte?

Dat zijn misschien minder hartverwarmende vragen dan de vraag hoeveel medeleven we kunnen opbrengen, maar ze zijn wel relevanter als het doel werkelijk is om iets te veranderen. Helaas lenen genuanceerde analyses zich minder gemakkelijk voor tranentrekkende televisie dan een schrijnend verhaal met een aangrijpende soundtrack en een oproep om vooral niet weg te kijken.

En zo houden we een jaarlijks ritueel in stand waarin andermans ellende dienstdoet als decor voor onze eigen goedheid. We kijken, voelen, geven en genieten van de geruststellende gedachte dat we betrokken burgers zijn. Vervolgens gaan we aan tafel, steken de kaarsjes aan en laten de wereldproblemen buiten de deur, waar ze keurig kunnen blijven liggen tot na Nieuwjaar.

Misschien is dat wel de ware kerstgedachte van onze tijd: niet dat het leed van anderen verdwijnt, maar dat wij er tijdelijk een warm gevoel aan overhouden. Zolang de feelgood maar lang genoeg meegaat om de feestdagen te overleven, hoeft de werkelijkheid ons niet al te lang lastig te vallen.

En mocht de ellende volgend jaar nog steeds bestaan, dan is dat eigenlijk alleen maar handig. Dan hebben we tegen de volgende kerst tenminste weer iets om ons goede hart aan te warmen.

[IbikiMorino 0]

Ik vind het belangrijk om onderscheid te maken tussen medeleven tonen en daadwerkelijk iets aan een probleem willen veranderen. Dakloosheid en verslaving zijn complexe onderwerpen die meer vragen dan een jaarlijkse inzamelingsactie of een emotionele documentaire. Tegelijkertijd hoeft niet elk klein gebaar meteen een structurele oplossing te bieden. Na zulke zware maatschappelijke discussies is wat luchtige online ontspanning via casinolab soms een fijne manier om even afstand te nemen en het hoofd leeg te maken.

[Tortelduif 20]

1 uur geleden zei IbikiMorino:

Ik vind het belangrijk om onderscheid te maken tussen medeleven tonen en daadwerkelijk iets aan een probleem willen veranderen. Dakloosheid en verslaving zijn complexe onderwerpen die meer vragen dan een jaarlijkse inzamelingsactie of een emotionele documentaire. Tegelijkertijd hoeft niet elk klein gebaar meteen een structurele oplossing te bieden. Na zulke zware maatschappelijke discussies is wat luchtige online ontspanning via casinolab soms een fijne manier om even afstand te nemen en het hoofd leeg te maken.

Dat zal allemaal wel. Ik poker niet meer om de tafel; teveel bondgenootjes waar ik geen deel van wil uitmaken. Poker=pochen, oftewel bluffen. Ik bluf niet meer, maar ga voor het echie buiten de tafel om. En waar zijn nu de bondgenootjes? Krijg de kolere maar met je casino. Wolven pak je het beste solo aan, buiten hun comfortzone om. Geen bondgenootjes die mij verraden, die op de hoogte zijn van wat ik van plan ben. Gewoon opwachten bij de uitgang en ze afhandig maken wat ze anderen afhandig hebben gemaakt. Soms een drone boven de wijk die probeert een reden te vinden voor een inval... Krijg de tyfus maar, ik schiet die met plezier uit de lucht. Moet je eens kijken hoe gauw ze weg zijn als ik met mijn buks in de tuin aan het richten ben.

1 uur geleden bewerkt door Tortelduif

[Tortelduif 20]

Dat verdient stukken beter.

Veel leuker. Geen rekening houden met proportionaliteit en reageren in excess... Vooral in het donker, als een dief in de nacht. Daarom is het ook een Bijbelse uitdrukking. Indien nodig steek ik je bedoeling gewoon in de brand, of ik beschadig je zoals mijn pitbull een andere hond beschadigd. Gewoon zoals jezelf ook eigenlijk in het klein doet... Stelletje ketels.

1 uur geleden bewerkt door Tortelduif

[Tortelduif 20]

Zolang er een maatschappelijke consensus bestaat dat casino's een legitieme onderneming zijn, waarbij men geld verdient aan de verliezen van anderen, moet men niet verbaasd opkijken wanneer iemand bij de uitgang staat om de spelers afhandig te maken wat zij zojuist een ander probeerden afhandig te maken.

Het is kennelijk geen probleem wanneer geld van eigenaar wisselt ten koste van andermans zwakheden, zolang de juiste maatschappelijke goedkeuring en juridische constructie eromheen zitten. Maar zodra die goedkeuring ontbreekt, verandert de morele beoordeling drastisch.

Natuurlijk zal men wijzen op het verschil tussen vrijwillig gokken en beroving. Dat onderscheid bestaat, maar daarmee is de morele discussie niet beslecht. Iets wordt immers niet vanzelf moreel aanvaardbaar doordat er sprake is van wederzijdse toestemming. Toestemming is niet hetzelfde als rechtvaardigheid, net zomin als wettelijke toelaatbaarheid een bewijs van morele deugdelijkheid is.

Wet en moraal zijn twee verschillende aangelegenheden. Dat een handeling wettelijk is toegestaan, zegt op zichzelf nog niets beslissends over de morele aanvaardbaarheid ervan. Evenmin volstaat het om naar vrijwilligheid te verwijzen en daarmee iedere verdere morele toetsing overbodig te verklaren.

De vraag is dus waarom de ene vorm van geld verdienen ten koste van anderen maatschappelijk wordt geaccepteerd, terwijl de andere zonder meer wordt veroordeeld. Wie casino's moreel aanvaardbaar vindt, maar een overvaller bij de uitgang als vanzelfsprekend verwerpelijk beschouwt, zal moeten uitleggen op welke morele beginselen dat onderscheid berust.

Mijn punt is niet dat beroving daarmee gerechtvaardigd zou zijn, maar dat maatschappelijke consensus, wettelijke legitimiteit en wederzijdse toestemming op zichzelf geen afdoende morele rechtvaardiging vormen. Wie een handeling moreel wil verdedigen, zal daarvoor inhoudelijke argumenten moeten aandragen die verder gaan dan de constatering dat de samenleving die handeling nu eenmaal accepteert.

Met je kutwet.

16 minuten geleden bewerkt door Tortelduif

[Tortelduif 20]

Zodoende kan men het beste een drugsdealer in zijn eigen huis overvallen, in plaats van een volslagen vreemde. Als de morele aanvaardbaarheid van geld verdienen afhangt van de manier waarop iemand eraan komt, zou de keuze van je slachtoffer immers ook een morele afweging moeten zijn.

Dus had ik weinig moeite om mijn mes te trekken en op andermans keel te zetten. Hij doet dat zelf immers ook.

Met zijn grote bek.