De jaarlijkse portie ellende: goed voor de feelgood tijdens de feestdagen

[Tortelduif 20]

 

Kijk eens aan, de feestdagen staan weer voor de deur. Hoog tijd dus om de daklozen, verslaafden en andere maatschappelijke misère weer eens uit de kast te trekken. De camera's draaien, de schrijnende verhalen worden afgestoft en de collectebussen mogen weer rinkelen. Want wat is er nu mooier dan tijdens de gezelligste tijd van het jaar even geconfronteerd te worden met andermans ellende? Het levert niet alleen mooie televisie op, maar vooral een heerlijk warm gevoel van morele superioriteit.

Het recept is eenvoudig. Men kijkt naar een documentaire, trekt een bedrukt gezicht, mompelt iets over hoe verschrikkelijk het allemaal is en gooit misschien nog een paar euro in de richting van iemand die op straat leeft. Voilà: de morele huishouding is weer op orde. Er is medeleven getoond, de goede intenties zijn bevestigd en het geweten kan met een gerust hart onder de kerstboom worden gelegd.

Ik vermoed dat voor een deel van de mensen niet zozeer de oplossing van het probleem centraal staat, maar vooral de weldadige wuzzy fuzzy feelgood vibe die het tonen van medeleven oplevert. Het gaat dan minder om de vraag wat de ander werkelijk nodig heeft dan om het prettige gevoel dat men zelf aan de situatie overhoudt. De dakloze krijgt misschien een paar euro, maar de gever ontvangt er een portie morele zelfbevrediging voor terug. Een keurige transactie, zolang niemand vraagt naar het rendement op de lange termijn.

En dat rendement hoeft ook helemaal niet indrukwekkend te zijn. De houdbaarheid van het goede gevoel hoeft slechts lang genoeg te zijn om de feestdagen door te komen. Tegen de tijd dat de kerstboom de deur uit gaat, is de emotionele batterij waarschijnlijk alweer leeg en kan de volgende dosis medeleven wachten op een nieuwe documentaire, een schrijnend nieuwsbericht of de volgende jaarlijkse inzamelingsactie. Tot die tijd hebben we het druk met onszelf.

Natuurlijk lost een handvol muntgeld op straat de dakloosheid niet op. Maar dat hoeft kennelijk ook niet altijd het voornaamste doel te zijn. Het gebaar zelf telt, althans voor degene die het maakt. De gever kan tevreden verder, de kijker heeft zijn portie maatschappelijke betrokkenheid geconsumeerd en de televisiemaker heeft weer een onderwerp waarmee de kijkcijfers en het morele bewustzijn op peil kunnen worden gehouden. Iedereen tevreden, behalve degene die nog steeds op straat slaapt.

Dat betekent overigens niet dat iedere gift zinloos is of dat oprecht medeleven niet bestaat. Er zijn mensen die zich langdurig inzetten en daadwerkelijk verschil maken. Maar juist daarom is het interessant om onderscheid te maken tussen betrokkenheid die iets verandert en betrokkenheid die vooral lekker voelt. Die twee worden nogal gemakkelijk met elkaar verward.

Ook bij dakloosheid en drugsoverlast zou je mogen verwachten dat we verder kijken dan de obligate beelden van menselijke ellende. Niet iedere dakloze gebruikt drugs en niet iedere drugsgebruiker veroorzaakt overlast. Wie het probleem serieus wil aanpakken, moet dus vragen stellen over oorzaken, beleid, handhaving en de mensen die daadwerkelijk bij de problematiek betrokken zijn. Wie worden er precies onderzocht? Wordt er onderscheid gemaakt naar nationaliteit, verblijfsstatus en achtergrond? En gaat het onderzoek over dakloosheid als sociaal probleem, of over concrete overlast in de openbare ruimte?

Dat zijn misschien minder hartverwarmende vragen dan de vraag hoeveel medeleven we kunnen opbrengen, maar ze zijn wel relevanter als het doel werkelijk is om iets te veranderen. Helaas lenen genuanceerde analyses zich minder gemakkelijk voor tranentrekkende televisie dan een schrijnend verhaal met een aangrijpende soundtrack en een oproep om vooral niet weg te kijken.

En zo houden we een jaarlijks ritueel in stand waarin andermans ellende dienstdoet als decor voor onze eigen goedheid. We kijken, voelen, geven en genieten van de geruststellende gedachte dat we betrokken burgers zijn. Vervolgens gaan we aan tafel, steken de kaarsjes aan en laten de wereldproblemen buiten de deur, waar ze keurig kunnen blijven liggen tot na Nieuwjaar.

Misschien is dat wel de ware kerstgedachte van onze tijd: niet dat het leed van anderen verdwijnt, maar dat wij er tijdelijk een warm gevoel aan overhouden. Zolang de feelgood maar lang genoeg meegaat om de feestdagen te overleven, hoeft de werkelijkheid ons niet al te lang lastig te vallen.

En mocht de ellende volgend jaar nog steeds bestaan, dan is dat eigenlijk alleen maar handig. Dan hebben we tegen de volgende kerst tenminste weer iets om ons goede hart aan te warmen.

[IbikiMorino 0]

Ik vind het belangrijk om onderscheid te maken tussen medeleven tonen en daadwerkelijk iets aan een probleem willen veranderen. Dakloosheid en verslaving zijn complexe onderwerpen die meer vragen dan een jaarlijkse inzamelingsactie of een emotionele documentaire. Tegelijkertijd hoeft niet elk klein gebaar meteen een structurele oplossing te bieden. Na zulke zware maatschappelijke discussies is wat luchtige online ontspanning via casinolab soms een fijne manier om even afstand te nemen en het hoofd leeg te maken.

[Tortelduif 20]

1 uur geleden zei IbikiMorino:

Ik vind het belangrijk om onderscheid te maken tussen medeleven tonen en daadwerkelijk iets aan een probleem willen veranderen. Dakloosheid en verslaving zijn complexe onderwerpen die meer vragen dan een jaarlijkse inzamelingsactie of een emotionele documentaire. Tegelijkertijd hoeft niet elk klein gebaar meteen een structurele oplossing te bieden. Na zulke zware maatschappelijke discussies is wat luchtige online ontspanning via casinolab soms een fijne manier om even afstand te nemen en het hoofd leeg te maken.

Dat zal allemaal wel. Ik poker niet meer om de tafel; teveel bondgenootjes waar ik geen deel van wil uitmaken. Poker=pochen, oftewel bluffen. Ik bluf niet meer, maar ga voor het echie buiten de tafel om. En waar zijn nu de bondgenootjes? Krijg de kolere maar met je casino. Wolven pak je het beste solo aan, buiten hun comfortzone om. Geen bondgenootjes die mij verraden, die op de hoogte zijn van wat ik van plan ben. Gewoon opwachten bij de uitgang en ze afhandig maken wat ze anderen afhandig hebben gemaakt. Soms een drone boven de wijk die probeert een reden te vinden voor een inval... Krijg de tyfus maar, ik schiet die met plezier uit de lucht. Moet je eens kijken hoe gauw ze weg zijn als ik met mijn buks in de tuin aan het richten ben.

32 minuten geleden bewerkt door Tortelduif

[Tortelduif 20]

Dat verdient stukken beter.

Veel leuker. Geen rekening houden met proportionaliteit en reageren in excess... Vooral in het donker, als een dief in de nacht. Daarom is het ook een Bijbelse uitdrukking. Indien nodig steek ik je bedoeling gewoon in de brand, of ik beschadig je zoals mijn pitbull een andere hond beschadigd. Gewoon zoals jezelf ook eigenlijk in het klein doet... Stelletje ketels.

52 minuten geleden bewerkt door Tortelduif

[Tortelduif 20]

Zolang er een maatschappelijke consensus bestaat dat casino's een legitieme onderneming zijn, waarbij men geld verdient aan de verliezen van anderen, moet men niet verbaasd opkijken wanneer iemand bij de uitgang staat om de spelers afhandig te maken wat zij zojuist aan een ander hebben proberen afhandig te maken.

Het is kennelijk geen probleem wanneer geld van eigenaar wisselt ten koste van andermans zwakheden, zolang de juiste maatschappelijke goedkeuring en juridische constructie eromheen zitten. Maar zodra die goedkeuring ontbreekt, verandert de morele beoordeling plotseling drastisch.

Het legt wel m.i. de vraag bloot waarom de ene vorm van geld verdienen ten koste van anderen maatschappelijk wordt geaccepteerd, terwijl de andere zonder meer wordt veroordeeld.

Iets wordt niet vanzelf moreel aanvaardbaar doordat er sprake is van wederzijdse toestemming. Toestemming is immers niet hetzelfde als rechtvaardigheid, en vrijwilligheid maakt een handeling niet automatisch ethisch verantwoord.

Zolang de maatschappelijke consensus is dat casino's een legitieme onderneming zijn, waarbij men structureel verdient aan de verliezen en kwetsbaarheden van anderen, moet men niet verbaasd opkijken wanneer iemand bij de uitgang staat om de spelers afhandig te maken wat zij zojuist een ander probeerden afhandig te maken.

Het verschil in juridische status staat buiten kijf, maar dat beantwoordt nog niet de morele vraag. Als het argument vóór casino's uitsluitend luidt dat spelers vrijwillig deelnemen, wordt vrijwilligheid kennelijk als voldoende rechtvaardiging beschouwd. Maar waarom zou dat criterium op zichzelf doorslaggevend zijn?

Wie het ene accepteert en het andere veroordeelt, zal dus meer moeten aanvoeren dan alleen het feit dat de ene transactie vrijwillig plaatsvindt en de andere niet. De vraag is niet alleen of mensen instemmen, maar ook of de handeling die zij daarmee legitimeren moreel te rechtvaardigen is.