Zondagsrust

[OpzoeknaarGod 0]

Hopelijk klinkt mijn oprechtheid en het respect hier doorheen, het is niet mijn intentie anderen in hun geloof aan te vallen, maar wel om het dialoog te openen en het gesprek aan te gaan. Zelf hecht ik enorm veel waarde aan het principe dat geschreven staat in 1 Thessalonicenzen 5:21 (Een vrije vertaling)🙏🏻 “Het Woord van God roept ons ertoe op om dat wat we geloven na te gaan, te onderzoeken, te toetsen en te verifiëren, en te zien wat juist is.” 

De zondag is voor veel gelovigen een dag die wordt gevierd en onderhouden ter nagedachtenis aan het offer dat de Eeuwige door Jezus Christus voor ons heeft gebracht. Op die dag wil men Hem dienen, prijzen, danken, aanbidden, eren en lof brengen. Om die reden heb ik op zichzelf niets tegen het vieren van de zondag. Integendeel: ik vind het mooi en waardevol wanneer mensen een dag afzonderen om de Eeuwige te gedenken en Hem eer te bewijzen.

Om diezelfde reden vind ik het ook mooi dat er binnen Messiaanse gemeenten aandacht is voor bijvoorbeeld Chanoeka en Poeriem. Het zijn herdenkingen die niet door God als Bijbelse feestdagen zijn ingesteld, maar waarin mensen stilstaan bij wat God heeft gedaan en Hem daarvoor willen prijzen, danken en eren. Ook al lezen we nergens dat God ons persoonlijk gebiedt om deze dagen te vieren, kunnen dergelijke herdenkingen mijns inziens wel degelijk passen binnen een stuk geloofsgetuigenis, het uitleven van het geloof en onze erkenning en dienstbaarheid aan God.

Zo kijk ik in principe ook naar de zondag. Ik wil dan ook niets afdoen aan de oprechte intentie waarmee veel gelovigen deze dag vieren.

Wat ik mij echter oprecht afvraag, is waarom de door God Zelf ingestelde rustdag niet eveneens wordt gevierd en onderhouden. De Sjabbat werd immers ingesteld als herinnering aan Gods scheppingswerk. Juist daarom vind ik het opmerkelijk dat deze dag binnen het grootste deel van het christendom geen plaats meer heeft als de door God ingestelde rustdag.

Daarbij valt mij op dat we in het Nieuwe Testament nergens lezen dat Jezus de Sjabat heeft afgeschaft of vervangen door de zondag. Integendeel: Jezus, die nota bene de Heer van de Sjabat wordt genoemd, ging volgens Zijn gewoonte op de Sjabat naar de synagoge. Op verschillende plaatsen lezen we dat Hij op de Sjabat onderwees in de synagogen en dat Hij naar de Tempel ging. Zo zegt Hij zelf: “Ik heb altijd onderricht gegeven in de synagoge en in de tempel, waar alle Joden bijeenkomen (d.w.z. op de Sjabat).” Ook Paulus ging volgens zijn gewoonte op de Sjabat naar de synagoge en onderwees daar, zoals ook de andere leerlingen van Jezus. 

Dat roept bij mij dus een oprechte vraag op. Als Jezus Zelf de Sjabat onderhield en nergens expliciet zegt dat deze dag vervangen of afgeschaft moet worden, en als ook de apostelen deze dag bleven gebruiken voor gebed, onderwijs en samenkomst, waarom is de Sjabat dan uiteindelijk binnen het christendom terzijde geschoven ten gunste van de zondag?

Ik begrijp dat men de zondag vanuit de opstanding van Jezus een bijzondere betekenis wil geven. Dat respecteer ik ook. Maar dat verklaart voor mij nog niet waarom de door God Zelf ingestelde Sjabat daardoor niet langer onderhouden zou hoeven te worden.

Los daarvan valt mij op dat het Nieuwe Testament, wanneer er sprake is van de betreffende rustdag, steeds over de Sjabat spreekt en niet over een door God ingestelde vervangende zondag. Het ene vers dat vaak wordt aangehaald als onderbouwing voor een samenkomst op de eerste dag van de week, lijkt bovendien niet zonder meer te bewijzen dat de zondag de plaats van de Sjabat heeft ingenomen. Het kan bijvoorbeeld worden begrepen in de context van de afsluiting van de Sjabbat (Havdalah) en het begin van de eerste dag van de week.

Daarom is mijn vraag niet: “Waarom vieren jullie de zondag?” Daar heb ik op zichzelf geen bezwaar tegen. Mijn vraag is eerder: “Waarom heeft de Sjabat moeten wijken?”

Als iemand ervoor kiest om naast de Sjabat ook de zondag te gebruiken als dag om de Eeuwige te danken, te prijzen, te eren en Zijn werken te gedenken, is dat nogmaals een groot goed. Wat ik moeilijker te begrijpen vind, is dat een dag die door God Zelf is ingesteld en waaraan in de Schrift zo nadrukkelijk betekenis wordt gegeven, volledig terzijde is geschoven.

Ik zou daarom graag willen begrijpen op grond van welke Bijbelse onderbouwing men concludeert dat de Sjabat is afgeschaft, vervangen of niet langer van toepassing is op gelovigen. Niet vanuit traditie of kerkgeschiedenis, maar vanuit de Schrift zelf. Want als Jezus de Heer van de Sjabat is, en het juist deze dag is die gegeven is voor de mens, zou ik juist graag willen begrijpen waarom wij Zijn voorbeeld daarin niet zouden volgen.

[Tortelduif 6]

Volgens mij hoeven we hier helemaal geen strijd te maken van zaterdag tegenover zondag. Voor een christen is in principe iedere dag een dag waarop hij de Heer kan dienen, danken, aanbidden en gedenken. Paulus zegt immers: „De een acht de ene dag boven de andere dag, maar de ander acht alle dagen gelijk” (Rom. 14:5). En in Kolossenzen 2:16-17 waarschuwt hij er juist voor elkaar te beoordelen met betrekking tot een feestdag, nieuwe maan of sabbat.

Daarom zou ik de vraag niet zozeer stellen: „Waarom is de sabbat vervangen door de zondag?”, maar eerder: „Waarom zou een bepaalde dag voor christenen verplicht gesteld moeten worden?” Wie op zondag samenkomt om de Heer te eren, doet daar niets verkeerds mee. Maar wie beweert dat christenen daarom verplicht de zondag moeten houden als een soort nieuwe sabbat, zal dat eveneens vanuit de Schrift moeten aantonen.

Hetzelfde geldt andersom: wie stelt dat christenen verplicht de zevende dag als sabbat moeten onderhouden, zal moeten verklaren hoe dat zich verhoudt tot Romeinen 14:5-6 en Kolossenzen 2:16-17.

Voor mij ligt de nadruk daarom niet op de dag, maar op Christus. Niet één dag per week behoort aan Hem toe; maar alle dagen van ons hele leven behoren Hem toe.

[Tortelduif 6]

Ter aanvullinhg:

Als iemand denkt: „Zondag of zaterdag is de dag van de Heer, dus op dag moet ik mij als christen gedragen”, bestaat het gevaar dat geloof een soort wekelijkse buitenkant wordt. Dan kan iemand op zondag vroom, vriendelijk en devoot zijn, terwijl dat gedrag maandag weer verdwijnt. Dat is precies het soort uiterlijke godsdienstigheid waar Jezus nogal scherp over was.

De nieuwtestamentische gedachte is juist veel breder: niet één dag is van God; je hele leven is van God. Paulus zegt bijvoorbeeld:

„En alles wat u doet met woorden of met daden, doe dat alles in de Naam van de Heere Jezus.”
— Kolossenzen 3:17

Dan heb je inderdaad geen „zondagse christen” nodig. Het christelijk leven hoort maandag net zo goed zichtbaar te zijn als zaterdag of zondag. Als iemand alleen op één bepaalde dag bewust christelijk leeft, heeft hij misschien wel de dag geheiligd, maar niet zijn leven. Iemand kan heel overtuigend spreken over het heiligen van de zondag, maar als zijn christelijke houding uitsluitend op zondag zichtbaar is en maandag tot en met zaterdag niets van die houding overblijft, is dat op zijn minst iets om kritisch te onderzoeken. De vruchten groeien immers alle dagen als het goed is.